Muzeum Śląskie w Katowicach

O Muzeum

Muzeum powstało z umiłowania i inspiracji dziedzictwem Śląska: jego intelektualnym i artystycznym dorobkiem oraz bogatą tradycją wielokulturowości. Usytuowanie instytucji na terenie związanym niegdyś z górnictwem nawiązuje do znaczącej w regionie roli przemysłu. Byłą kopalnię węgla zamienienio w unikatową kopalnię kultury, udostępniając bogate i różnorodne kolekcje na głębokości 14 metrów pod powierzchnią terenu. W głębi ziemi otwarta została Galeria Sztuki Polskiej 1800-1945, Galeria Sztuki Polskiej po 1945, Galeria Śląskiej Sztuki Sakralnej oraz Galeria Plastyki Nieprofesjonalnej. Ogromne emocje i zainteresowanie wzbudza niezwykle ciekawa wystawa „Światło historii. Górny Śląsk na przestrzeni dziejów”. Wyjątkową w skali kraju kolekcję scenografii teatralnej i filmowej prezentuje Centrum Scenografii Polskiej na wystawie „Laboratorium przestrzeni teatralnych. Przeszłość w teraźniejszości”. Pod ziemią ulokowane zostały także sale edukacyjne, biblioteka z czytelnią, audytorium na ponad 320 miejsc, kącik edukacyjny dla dzieci oraz przeznaczoną na wystawy czasowe wyjątkową przestrzeń o wysokości 12,5 m. Z tarasu wieży widokowej o wysokości 40 metrów, spojrzeć można na Katowice z innej perspektywy – z dawnego szybu wyciągowego „Warszawa II” podziwiać można Strefę Kultury oraz panoramę miasta.

Historia powstania Muzeum

Muzeum Śląskie zostało powołane do życia uchwałą Sejmu Śląskiego z 23 stycznia 1929 i działało do wybuchu II wojny światowej. Restytuowane zostało w 1984 roku, a w 2006 wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów. W 2015 roku instytucja uzyskała nową, docelową siedzibę w nowoczesnym kompleksie gmachów w Katowicach przy ul. T. Dobrowolskiego 1.

Pierwszym dyrektorem Muzeum był Tadeusz Dobrowolski. Jako organizator i autor koncepcji programowej rozpoczął gromadzenie pierwszych eksponatów, w tym: strojów ludowych, wyrobów rzemiosła artystycznego, obrazów oraz kolekcji sztuki sakralnej. Niestety mimo zakończenia prac budowlanych w 1939 roku, budynek nie doczekał się oficjalnego otwarcia. Zakończenie prac zbiegło się z wybuchem II wojny światowej i zamiast otwarcia hitlerowcy dokonali grabieży symbolu polskości. Część zbiorów, którą udało się ocalić przed zniszczeniem przewieziono do Oberschlesisches Landesmuseum w Bytomiu, dzisiejszego Muzeum Górnośląskiego. W latach 1941-1944 okupant rozebrał gmach Muzeum Śląskiego. W 1981 powstał Społeczny Komitet Odbudowy Muzeum Śląskiego. Restytucja Muzeum nastąpiła w grudniu 1984 roku. Tymczasową siedzibą został budynek dawnego hotelu z przełomu XIX i XX wieku, położony przy al. W. Korfantego 3, a dyrektorem został dr Lech Szaraniec. Adaptacja czteropiętrowego gmachu trwała do 1992 roku, kiedy to udostępniono ostatnie sale ekspozycyjne. W 1988 roku, cztery lata po restytucji Muzeum Śląskiego, do Katowic powróciła przechowywana w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu część przedwojennych zbiorów placówki, w tym najcenniejsza kolekcja obrazów polskiego malarstwa dawnego, która dziś eksponowana jest na wystawie stałej w Galerii sztuki polskiej 1800–1945. W 2004 roku rozpoczął się proces inwestycyjny. W maju w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Śląskiego zainicjowano prace nad przygotowaniem procesu inwestycyjnego budowy nowego gmachu Muzeum Śląskiego. 30 grudnia podpisano porozumienie w sprawie zamiany nieruchomości przy ul. Ceglanej, przeznaczonej pod budowę Muzeum Śląskiego, na działki po byłej kopalni „Katowice”, zawarte pomiędzy Województwem Śląskim, Katowickim Holdingiem Węglowym SA, Spółką Restrukturyzacji Kopalń SA w Katowicach oraz Muzeum Śląskim w Katowicach. Po kilku latach prac, 26 czerwca 2015 roku otwarto nową siedzibę Muzeum Śląskiego dla zwiedzających. W 2017 roku zakończono II etap rewitalizacji.

Dla zwiedzających

Muzeum Śląskie prezentuje siedem wystaw stałych oraz wystawy czasowe. Poza tym oferuje zajęcia dla rodzin, zajęcia dla młodzieży oraz dla szkół i przedszkoli. W okresie letnim czynna jest również wieża szybu „Warszawa II”, która stanowi najbardziej rozpoznawalny symbol Muzeum, jak również jest jego najwyższym punktem. Na terenie Muzeum znajduje się sklep z pamiątkami oraz dwie kawiarnie i restauracja.

23 czerwca otwarta zostanie wystawa czasowa „Perspektywa wieku dojrzewania. Szapocznikow – Wróblewski – Wajda”, której kuratorem jest Anda Rottenberg.
Więcej informacji na następnej stronie artykułu.

Wystawa „Perspektywa wieku dojrzewania. Szapocznikow – Wróblewski – Wajda” zaprezentuje twórczość trojga przedstawicieli pokolenia „zarażonych wojną”: malarza Andrzeja Wróblewskiego (1927–1957), rzeźbiarki Aliny Szapocznikow (1926–1973) i reżysera Andrzeja Wajdy (1926–2016). Łączy ich nie tylko zbliżona data urodzenia i wczesna utrata ojca, ale też podobieństwo doświadczeń związanych z miejscem i czasem dojrzewania: okresem II wojny światowej w okupowanej Polsce. To, czego byli uczestnikami i świadkami, naznaczyło w sposób bardzo szczególny zarówno ich życie, jak i twórczość.

Kadr z filmu „Popiół i diament” 1958 reż. Andrzej Wajda Fot. PAP/Reprodukcja

Literatura badająca i komentująca utwory w najrozmaitszy sposób nawiązujące do traumy i pamięci II wojny światowej jest z roku na rok obszerniejsza i zapewne wykracza już poza liczbę powstałych na ten temat dzieł, których również z każdym rokiem przybywa. Kolejne pokolenia twórców wskazują na nowe aspekty tej tematyki i sięgają po coraz to inne formy mające odświeżyć i wyostrzyć zatartą przez dziesiątki lat zbiorową pamięć. Część badaczy wraca jednak do powszechnie rozpoznanych dzieł, by wydobyć z nich pominięte dotąd aspekty. Jednym z nich jest dotychczas nieuwzględniany w opracowaniach teoretycznych i na wystawach, wspólny dla niemałej grupy twórców czynnik związany z bardzo szczególnym okresem życia, w jakim zastały ich działania wojenne, czyli z pokwitaniem.

Alina Szapocznikow Untitled, Paysage humain (du cycle Paysages humains) ok. 1971–1972 akwarela i flamaster na podłożu papierowym ze znakiem wodnym

Okres ten jest sam w sobie postrzegany jako traumatyczny, a w szczególnych okolicznościach, wynikających z życia rodzinnego, relacji z grupą rówieśniczą, systemu edukacji oraz okoliczności, w jakich przebiega inicjacja seksualna, może mieć decydujący wpływ na przebieg całego dalszego życia. Jeśli do tych kilku zmiennych dodamy dodatkowe czynniki, takie jak śmierć jednego z rodziców i obcowanie z okrucieństwem wojny, jej demoralizacją i obscenicznością, otrzymamy bardzo szczególny, „wojenny syndrom pokwitania”.

Andrzej Wróblewski Rozstrzelanie na ścianie, (Rozstrzelanie IV) 1949 olej, płótno 120 × 90 cm Muzeum Wojska Polskiego, Warszawa, Dzieki uprzejmości Fundacji Andrzeja Wróblewskiego © Fundacja Andrzeja Wróblewskiego

Nowe odczytywanie twórczości Aliny Szapocznikow i Andrzeja Wróblewskiego trwa od kilkunastu lat, ich nazwiska są coraz lepiej znane w świecie. Filmy Andrzeja Wajdy od półwiecza cieszą się popularnością na całym świecie. Jednak zderzenie na jednej wystawie dzieł trojga tych artystów odbędzie się po raz pierwszy. Zamysł tejże wystawy ogniskuje się na czynniku, określonym jako „perspektywa wieku dojrzewania”. Taki punkt widzenia stwarza szansę na rewizję dotychczasowego podejścia do wielu dzieł, ich ponowne odczytanie i zreinterpretowanie.

Na wystawę złożą się prace rzeźbiarskie i rysunki Aliny Szapocznikow oraz obrazy, gwasze, monotypie i rysunki Andrzeja Wróblewskiego. Dzieło Andrzeja Wajdy zostanie zaprezentowane przez szkice do scenopisów, plakaty, fotosy i fragmenty jego filmów z lat 1955–2016. Uzupełnieniem wystawy będą projekcje filmów o Szapocznikow, Wróblewskim i Wajdzie oraz pokaz archiwalnego filmu z przedstawienia Akropolis Jerzego Grotowskiego i Józefa Szajny z roku 1962.

Wystawie towarzyszyć będzie publikacja w dwóch wersjach językowych: polskiej i angielskiej. Wystawę oglądać będzie można od 23.06 do 30.09.2018. Kuratorem wystawy jest Anda Rottenberg- polska historyk sztuki, krytyk, kurator sztuki i publicystka. W latach 1993–2001 dyrektor Państwowej Galerii Sztuki Zachęta w Warszawie. Obecnie członkini Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA), w latach 1988–1990 i 1991–1993 pełniła funkcję przewodniczącej polskiej sekcji AICA, natomiast w latach 1994–2000 była zastępczynią przewodniczącego AICA. Należy także do International Manifesta Foundation oraz International Germinations Foundation.

źródło materiały prasowe
zdjęcie główne shutterstock.com

1 2